Gezonde Zorg

Organisatie en financiering van een kosteneffectieve,
patiënt- en zorgverlenersvriendelijke en faire gezondheidszorg
A- A A+

Arbeidsverband specialisten v. 4.0

Arbeidsverband ≠ inkomen

Het arbeidsverband van specialisten betreft de vraag of ze in loondienst van ziekenhuizen zouden moeten werken, of in andere verbanden zoals maatschappen. Dat moet gezien worden als losstaand van de hoogte van het inkomen. Men kan immers specialisten in loondienst een hoger inkomen geven dan dat ze zouden verdienen in een maatschap. Zelfs met inbegrip van de fiscale voordelen van het maatschapondernemerschap.

De Wet Normering Topinkomens (WNT) maakt daarvoor een duidelijke uitzondering voor specialisten. Bij de discussie over het arbeidsverband dient verder uitgegaan te worden van dat de betaalde maatschapgoodwill niet verloren gaat bij een overgang naar loondienst. Weliswaar is goodwill belastingaftrekbaar, maar specialisten die zich recent hebben ingekocht kunnen een groot bedrag in de min staan. De goodwillproblematiek is echter heel makkelijk op te lossen.

Ander dienstverband is onvermijdelijk

Per januari 2015 is overgegaan tot integrale ziekenhuistarieven . Daarin kunnen specialisten niet meer zelfstandig declareren bij de zorgverzekeraar, en moeten ze afspraken maken met de ziekenhuizen over een andere vergoedingsmethode. Dat houdt een ander arbeidsverband in dan de traditionele maatschappen, want daarin declareerden de specialisten wel zelfstandig.

Er zijn in dat kader diverse andere arbeidsverbanden dan loondienst voorgesteld. Zie daarvoor deze pagina . Zoals hierna zal blijken is — geredeneerd vanuit het algemeen belang maar deels ook vanuit het belang van specialisten zelf — loondienst echter duidelijk te prefereren.

Argumenten voor loondienst

Er zijn vijf argumenten die pleiten voor loondienst:

  1. De interne bestuurbaarheid van ziekenhuizen op het financiële vlak. De hierboven gelinkte andere arbeidsverbanden brengen allemaal een aanmerkelijk ingewikkeldere financiële bestuurbaarheid met zich mee. Terwijl die zo eenvoudig mogelijk moet zijn, gezien het toch al ingewikkelde declaratiesysteem . Dat ook met de invoering van integrale tarieven voorlopig nog ingewikkeld zal blijven.
  2. De bestuurbaarheid van ziekenhuizen op het personele vlak, want ziekenhuizen kunnen maatschapspecialisten heel moeilijk ontslaan. De regelmatig in de media opduikende ruzies tussen specialisten en maatschappen onderling maakten dit al een zwaarwegend argument. Die ruzies hadden soms ernstige gevolgen voor de kwaliteit van zorg, waarbij de Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGz) drastisch moest ingrijpen .

    Eind 2014 kwam daar nog een conflict bij tussen maatschappen/specialisten enerzijds en ziekenhuisdirectie anderzijds, met behalve gevolgen voor de bestuurbaarheid ook weer voor de kwaliteit van zorg.

  3. Het gelijkheidsbeginsel. Met gewone loondienst, zonder dat de specialisten aandelen hebben in het ziekenhuis, is de kans het kleinst dat eventuele ziekenhuistekorten eenzijdig afgewenteld worden op het overige personeel. De kans daarop in andere arbeidsverbanden is bepaald niet denkbeeldig, gezien de opstelling van de specialisten in de recente geschiedenis (pop-up). Met wederom gevolgen voor de kwaliteit van zorg.
  4. Met diverse andere verbanden, waaronder de verhoudingsgewijs nog steeds populaire supermaatschappen, ontstaat heel makkelijk bestuurlijke spaghetti — een groep specialisten kan een officieel verband aangaan met een groep in een ander ziekenhuis, zonder dat het eigen ziekenhuis daarmee wil of mag fuseren of zelfs maar financieel samenwerken. Zo'n verstrengeling kan de verordonneerde — en zeer gewenste — uitkomstfinanciering of zelfs maar de integrale tarieven danig frustreren.
  5. Last but not least: specialisten zouden zich moeten bezighouden met patiënten, best practices en wetenschappelijk onderzoek (welke laatste twee te weinig gebeuren ). Zo min mogelijk met fiscaal-financiële en juridische ondernemerszaken. Het zich daarmee moeten bezighouden zal nog erger worden als er per ziekenhuis verschillende soorten arbeidsverbanden gerealiseerd gaan worden, en men van arbeidskring gaat veranderen. Met opnieuw gevolgen voor de kwaliteit van zorg. Als specialisten dat zelf al willen.

De tegenargumenten

Niet-loondienstspecialisten voeren als argumenten tegen loondienst aan dat die zou leiden tot een mindere productiviteit, en dat ermee hun invloed op het ziekenhuisbeleid minder zou worden. Beiden zijn echter geen valide, in ieder geval geen wegende argumenten.

1. Lagere productiviteit. Dit argument is gebaseerd op dat de productiviteit in universitaire/academische ziekenhuizen lager zou zijn. Dat kan op zich kloppen, maar in die ziekenhuizen is men veel intensiever bezig met opleiden en wetenschappelijk onderzoek. En de moeilijke gevallen, die meer tijd kunnen vergen, worden meestal in die ziekenhuizen behandeld.

2. Minder invloed. Specialisten dienen inderdaad voldoende invloed op het ziekenhuisbeleid te hebben, omdat de meeste ziekenhuisbestuurders geen verstand van medische zaken hebben. Maar met loondienst blijft er meer dan voldoende invloed over:

Verder zit de nieuwe, overkoepelende Federatie Medisch Specialisten op macroniveau aan tafel met de overheid (het min. van VWS, de Nederlandse Zorgautoriteit en het Zorginstituut Nederland) en met Zorgverzekeraars Nederland.

De realisatie van loondienst

Loondienst zou gerealiseerd moeten worden middels de volgende maatregelen:

Herziening van het VWS-beleid

Het beleid van het ministerie van VWS tot nu toe (jan 2015) inzake dit vraagstuk wordt gekenmerkt door gebrek aan logica en zwakte. Het heeft geprobeerd om de overgang naar loondienst te bevorderen , maar de goodwill wordt daarin tot slechts € 100.000 gecompenseerd. Terwijl de betaalde kan oplopen tot (meer dan) € 300.000.

Het is niet denkbeeldig dat die beperking mede is ingegeven door dat de inkomens van zelfstandig specialisten de afgelopen jaren gemiddeld enorm zijn gestegen , maar om dan een zeer beperkte goodwillcompensatie te gebruiken om dat inkomen te normaliseren zou de verkeerde methode zijn.

Immers, een specialist met een sterk gestegen inkomen die de goodwill al (deels) via belastingaftrek heeft teruggekregen zal er veel geld op verdienen. Terwijl de specialist met een matige inkomensgroei (die waren er ook) die zich net heeft ingekocht er veel geld bij moet leggen.

Ook blijft de overgang naar loondienst geheel vrijwillig. Het was dan ook te voorspellen dat dit VWS-beleid weinig of geen effect zou hebben, zelfs al zou hier ook een taak weggelegd zijn voor de zorgverzekeraars. Gezien het grote belang van een goede arbeidsvorm van specialisten, terwille van de kwaliteit en continuïteit van de ziekenhuiszorg, zou het beleid derhalve wezenlijk herzien moeten worden.

Versiehistorie (laatste vijf versies; meer)

* Goodwillcompensatie kost € 2 mrd: http://www.zorgvisie.nl/Financien/Nieuws/2015/12/Fiscus-specialist-kan-na-2017-in-loondienst-2734082W/ * http://www.skipr.nl/actueel/id25432-bestuurders-in-meerderheid-ontevreden-met-msb.html * Reactie Schippers op Fyra-artikel: http://www.zorgvisie.nl/Financien/Nieuws/2016/1/Schippers-ziet-MSB-als-vluchtheuvel/ * Het MSB als de Fyra van de zorg: http://www.zorgvisie.nl/Financien/Verdieping/2015/12/Het-MSB-als-Fyra-van-de-zorg-2730364W/ * http://medischcontact.artsennet.nl/archief-6/Tijdschriftartikel/142440/Specialist-blijft-ook-in-2015-ondernemer.htm * Actie in 2010 tegen integrale tarieven: http://www.nu.nl/economie/2350573/medisch-specialisten-voeren-actie.html * Dossier maatschappen en integrale bekostiging: http://www.zorgvisie.nl/Home/Dossiers/Integrale-bekostiging-ziekenhuizen/?intcmp=dossier-bekostiging * Fiscaal voordeel ondernemerschap is € 15.000: http://www.zorgvisie.nl/Financien/Nieuws/2013/6/De-situatie-is-somber-maar-niet-wanhopig-1290831W/ * Alternatief goodwill: http://medischcontact.artsennet.nl/archief-6/Tijdschriftartikel/111512/Een-alternatief-voor-goodwill.htm * http://www.zorgvisie.nl/Personeel/Nieuws/2013/7/NVZ-behoud-vrije-ondernemerschap-medisch-specialist-1310377W/ * http://www.zorgvisie.nl/Financien/Nieuws/2014/10/Advieskosten-integrale-tarieven-rijzen-de-pan-uit-1623452W/

Eventuele honderste versie-updates worden niet gespecificeerd; zie voor meer informatie Introductie. De woordafbreking op deze site is geautomatiseerd. Dat systeem heeft echter beperkingen en varieert met de ingestelde lettergrootte. Reacties zijn welkom op . Voor verdere contactinformatie zie Colofon/contact/CV. Deze site is gecreëerd door Frank Conijn.